ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ

Οι συμπεριφορικές και συναισθηματικές δυσλειτουργίες αναφέρονται σε περιπτώσεις όπου οι αντιδράσεις ενός παιδιού ή εφήβου αποκλίνουν από τα κοινωνικά αποδεκτά όρια και επηρεάζουν την προσαρμογή, τη σχολική επίδοση ή τη συμπεριφορά του στο σπίτι και στο κοινωνικό περιβάλλον.

Ο όρος «συναισθηματικές και συμπεριφορικές δυσλειτουργίες» χρησιμοποιείται ευρέως για να περιγράψει ένα φάσμα δυσκολιών — από διασπαστικές ή παρορμητικές συμπεριφορές που διαρκούν τουλάχιστον έξι μήνες, έως πιο ήπιες, απροσδιόριστες δυσκολίες που επιβαρύνουν τη συναισθηματική ισορροπία του νέου ατόμου.

Σχεδόν όλοι οι νέοι εμφανίζουν ορισμένες από αυτές τις συμπεριφορές περιστασιακά· η ανησυχία προκύπτει όταν οι αντιδράσεις αυτές είναι επίμονες και επηρεάζουν σημαντικά την καθημερινή λειτουργικότητα.

Ενδεικτικά παραδείγματα συμπεριφορικών δυσλειτουργιών περιλαμβάνουν:

• Απροσεξία
• Υπερκινητικότητα ή παρορμητικότητα
• Προκλητική ή επιθετική στάση
• Χρήση ουσιών
• Αντικοινωνική ή παραβατική συμπεριφορά

Αναγνωρισμένες διαταραχές που εντάσσονται στο φάσμα αυτό:

• Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ)
• Αντιθετική Προκλητική Διαταραχή (ODD)
• Διαταραχή Συμπεριφοράς

Πολλά παιδιά και έφηβοι βιώνουν περιόδους έντονου άγχους ή συναισθηματικής πίεσης, όπου δυσκολεύονται να διαχειριστούν τα συναισθήματά τους ή να εκφραστούν. Συχνά αποσύρονται, κλείνονται στον εαυτό τους και αποφεύγουν να ζητήσουν βοήθεια.

Όταν η κατάσταση αυτή παρατείνεται, μπορεί να οδηγήσει σε κοινωνική ή συναισθηματική διαταραχή, προσωρινή ή μόνιμη, η οποία επηρεάζει τη σκέψη, την αντίληψη της πραγματικότητας, τα συναισθήματα και την κρίση.

Παράγοντες που μπορεί να επηρεάσουν την ψυχική ευημερία ενός εφήβου περιλαμβάνουν:

• Κατάθλιψη ή δυσθυμία
• Γενικευμένη αγχώδη διαταραχή
• Κοινωνική αγχώδη διαταραχή
• Ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή (OCD)

Ο εκφοβισμός αποτελεί μορφή ψυχολογικής ή σωματικής κακομεταχείρισης ενός ευάλωτου ατόμου από κάποιον ισχυρότερο. Εμφανίζεται όταν κάποιος επιδιώκει να επιβληθεί ή να κυριαρχήσει εις βάρος ενός άλλου, προκαλώντας του συναισθηματικό ή σωματικό πόνο.

Χωρίς παρέμβαση, το φαινόμενο συχνά αυτοτροφοδοτείται: το θύμα χάνει την αυτοεκτίμησή του, ενώ ο θύτης ενισχύει την αίσθηση δύναμης και ελέγχου.

Η έγκαιρη ψυχολογική υποστήριξη στο σχολικό πλαίσιο —τόσο προς τους μαθητές όσο και προς τους εκπαιδευτικούς— είναι καθοριστική για τη διακοπή αυτού του κύκλου και την αποκατάσταση της ισορροπίας.

Το άγχος είναι φυσιολογική αντίδραση στο στρες και συχνά λειτουργεί προστατευτικά, προετοιμάζοντάς μας να αντιμετωπίσουμε προκλήσεις. Ωστόσο, όταν το άγχος γίνεται υπερβολικό, παρατεταμένο και δυσλειτουργικό, μπορεί να εξελιχθεί σε αγχώδη διαταραχή.

Οι αγχώδεις διαταραχές αποτελούν τις συχνότερες ψυχικές δυσκολίες και επηρεάζουν περίπου το 30% των ενηλίκων κάποια στιγμή στη ζωή τους.

Η θεραπεία —μέσω συμβουλευτικής και ψυχοθεραπείας— είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική, επιτρέποντας στους ανθρώπους να επανακτήσουν τον έλεγχο και να ζήσουν μια παραγωγική, ισορροπημένη ζωή.

Οι διατροφικές διαταραχές είναι σοβαρές ψυχολογικές καταστάσεις που χαρακτηρίζονται από επίμονη διαταραχή στις διατροφικές συμπεριφορές και έντονες σκέψεις γύρω από το σώμα, το βάρος και το φαγητό.

Πρόκειται για δυσκολίες που επηρεάζουν τη σωματική, ψυχική και κοινωνική λειτουργικότητα του ατόμου και απαιτούν εξειδικευμένη αντιμετώπιση.

Οι κυριότερες μορφές περιλαμβάνουν:

• Νευρική ανορεξία
• Νευρική βουλιμία
• Διαταραχή υπερφαγίας
• Διαταραχή περιοριστικής πρόσληψης τροφής
• Άλλες μη καθορισμένες διαταραχές σίτισης (π.χ. διαταραχή pica, μηρυκασμού)

Η ψυχοθεραπευτική προσέγγιση βασίζεται στην Προσωποκεντρική Θεραπεία, ενισχυμένη με εργαλεία της Γνωσιακής Συμπεριφορικής Θεραπείας, και προσαρμόζεται στις ανάγκες κάθε ατόμου με στόχο την αποκατάσταση της υγιούς σχέσης με το σώμα και την τροφή.